2019 оны 2-р сарын 21, Пүрэв гараг Зурхай   Цаг агаар

Хүүхдийн даахь үргээх ёсон


2018 оны 8-р сарын 21. 03:54

Үс авах ёсон: Хүүхдийн үс авах ёс нь нутаг нутагт өөр заншилтай. Хүүхдийг бага насанд нь багтаан үсэнд нь хүрдэг. Эрэгтэй хүүхдийг гурав, тав буюу сондгой насанд буга урамдах цагаар, эмэгтэй хүүхдийг хоёр, дөрөв гэсэн тэгш насанд нь хөхөөн дуугарах цагаар үс (даахь)-ийг нь авдаг.

Энэ нь хүүхэд мэдээ орж, өөртөө зориулан баяр хийж буйг мэдрэх чадвартай болсон үе юм. Эрт цагт энхрий (эхнэр) хүүхдийн даахийг долоо, эсвэл есөн насанд нь зөвхөн засах маягтай дөнгөж хүрдэг байжээ. Тухайн айл ууган хүүхдийн даахийг хэдэн насан дээр нь үргээнэ, дараачийн хүүхдийнхээ даахийг тэр насан дээр нь авдаг ёсон одоо ч монгол нутагт бий. Үүнээс гадна хүүхдийн даахь үргээх сар, өдрийн сайныг сонгодог.

Энэ өдөр хүүхдийн ах дүү, төрөл төрөгсөд болон хүндтэй хүмүүс, улмаар сэвлэгийг нь үргээх ивээл жилтэй хүнийг урина. Харин зарим нутагт дөрөв дэх өдөр хүүхдийн даахийг авдаггүй заншилтай байжээ. Энэ нь эл өдрийг хүний хишиг өдөр гэж үздэгтэй холбоотой юм. Сонгосон сайн өдрийнхөө өглөөгүүр буюу үдээс өмнө ах дүү, садан төрөл, найз нөхдөө цуглуулан ширээ засч, идээ будаа өргөөд хүүгээ гоё хувцаслан ширээний тэргүүнд суулгаж ёслолыг гүйцэтгэнэ.

Хүүхдийн үсэнд гар хүрэхийн өмнө арц, хүж уугиулан хайчаа ариулдаг. Мөн гэрийн баруун хойно хүүхдийн ивээл жилтэй хүн сууна. Энэ хүн энэ айлын хамгийн хүндтэй хүн болдог. Ингээд эцэг юм уу өвөө, эсвэл найрын ахлагч “За одоо хүүгийнхээ даахийг үргээе” гэж хэлснээр даахь үргээх найр эхэлдэг. Зарим нутагт өвөг эцэг юмуу эцэг нь, мөн хүүхдийн ивээл жилтэй хүн эхэлж даахинд гар хүрэх ба ингэхдээ модон хутгаар үс хусч буй мэт дүр үзүүлэн толгойн баруун талаас эхэлж гар хүрнэ.

Дараа нь бариулд нь хадаг уясан хайчаар магнай талаас нь хэсэг үс хайчлаад хадганд бооно (үүнийг монголчууд эмчилгээнд хэрэг болно гэж эртнээс үздэг байжээ). Дараа нь аягатай сүүнээс хүүхдэд амсуулж “Урт насалж, удаан жарга”, “Урт настай, удаан жаргалтай, аавдаа ачтай, ээждээ тустай, төр улсдаа зүтгэлтэй, түмэн олны манлай болж яваарай” гэж ерөөнө. Үүний дараа хүүхдийг эцэг эх, ахмад хүмүүс, зочдын урдуур нар зөв тойруулж явуулахад хүн бүр үснээс нь авч (үргээж), хадганд боож хадгалдаг аж.

Даахиа үргээлгэж буй хүүхдэд бэлэг өгөх уламжлал ч бас эртний тогтсон заншилтай байжээ. Хүүхдийн толгойг мялааж халзан цагаан хонь, эсвэл хурга амладаг байсан бол орчин үед тоглоом, харандаа, бичгийн хэрэглэл, үсний тууз, тэмдэг, чихэр боов, мөнгө төгрөг зэргийг өгдөг болсон. Хүүхдийн үс авах үеэр багахан хэмжээний найр хийдэг. Энэ найранд заавал байх ёстой идээний зүйл нь цагаалга юм.

Цагаалганаас хүн бүгд амсаж, ирсэн хүүхэд бүгдэд аяга, аягаар өгч будаалдаг уламжлалтай. Дээр нь зочинд идээ цагаа барьж, дуу хуур үүсгэдэг. Найрын үеэр хүүхдүүдийг барилдуулж, даага уралдуулдаг уламжлал ч бас бий. Мөн өрөвлөгийн ерөөл хэлдэг ёсон гэж буй. Монголчууд үс гэзгийг задгай тавьж ширэлдүүлэхийг нас богиносно, буян хишиг барагдана гэж цээрлэдэг байсан учраас даахиа авахуулсан хүүхдийн сэвлэгийг сүлжиж, үзүүрт нь тэмээний ноосон утас, сур, цацгаар боодог. Манай өвөг дээдэс эртнээс зөвхөн уй гашууд автсан хүн үсээ задгай тавьдаг гэж үздэг байжээ.

Эртний монголчууд хүүхдийн эвэр үсийг сүлжиж, сур, шүр, цацаг гэх мэтийг үзүүрт нь зүүж гоёдог байсан байна. Нялх үсийг авахын учир: Нялх үсийг авахгүй бол хүүхэд ууртай, ухаан муутай болно гэж үздэг байж. Зарим газар үр хүүхдээ өхөөрдөж, зарим нь бэлэгшээх утгаар эврийг үлдээдэг заншилтай. Зарим нь хүүхдийн үсэнд эвэр тавихыг тухайн айлын дурын асуудал ч гэж үздэг байж. Эвэр тавих ёсон: Унаган сэвлэг үргээхдээ эвэр тавьж ирсэн заншилтай. Газар газрын ёс заншил өөр өөр байдагтай нэг адил эвэр тавих нь ч бас тус тусын утгатай.

Хүүхдийн эврийг ч бас нутаг нутагт харилцан адилгүй нэрлэдэг. Эвэр гэдэг нь хүүхдийн толгойн оройн хоёр талд хуруу дарам хэмжээний газар унаган үсийг гар хүргэлгүй орхисныг хэлдэг. Үүнийг монголын баруун аймгуудад эмэгтэй хүүхдийнхийг сонжуу, эрэгтэй хүүхдийн духан дээр гурван хуруу дарам үс үлдээснийг согсоо гэдэг. Одоо цагт энэ ёс бараг орхигдож, мартагдсаныг хэлэх хэрэгтэй. Ингэж үс үлдээдгийн учрыг хүүхдийн үс (даахь) авах үед байх ёстой юм уу ирэх ёстой хүн нь байгаагүй бол тэднийг хүлээж хэсэг үс (эвэр) үлдээдэг хэмээн тайлбарладаг юм.

Манай сайт Танд таалагдаж байна уу. LIKE дараарай, баярлалаа

Сэтгэгдэл бичих

Анхааруулга

Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд azjargal.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү.

Сэтгэгдэл:   0

Шинэ мэдээ

Эх хэлний өдөр тохиож байна.8 цаг 6 минутын өмнө

"Хайрлаж байгаа бүхэн чинь аз жаргал" Charles Schulz11 цаг 54 минутын өмнө

Хамгийн сайн шүдний сойзыг хэрхэн таних вэ?13 цаг 20 минутын өмнө

Өнөөдөр болох үйл явдлууд14 цаг 42 минутын өмнө

Энэ өдрийн зурхай14 цаг 43 минутын өмнө

Улаанбаатарт өдөртөө багавтар үүлтэй байна14 цаг 44 минутын өмнө

Хүүш Дамдин /3 сая инээд шоу/Өчигдөр 07 цаг 39 минут

Хайрцаглагдсан сэтгэлгээ ба хөгжингүй сэтгэлгээӨчигдөр 07 цаг 08 минут

Эмэгтэйчүүд эрчүүдээс урт насалдгийн нууцӨчигдөр 06 цаг 53 минут

“Нүүдэлчдийн өвөл 2019 - Бүргэдийн баяр”Өчигдөр 03 цаг 50 минут

Өнөөдөр болох үйл явдал2019 оны 2-р сарын 20. 00:38

Өрнийн зурхай2019 оны 2-р сарын 20. 00:35

Өнөөдөр ихэнх нутгаар цаг агаар тогтуун байна.2019 оны 2-р сарын 20. 00:34

Хаврын улиралд гоо сайхандаа анхаарах нь зөв2019 оны 2-р сарын 19. 08:28

Гадил жимсний тухай2019 оны 2-р сарын 19. 08:21

Цагаан будаа гоо сайхны шилдэг туслагч2019 оны 2-р сарын 19. 07:47

Энэ өдрийн зурхай2019 оны 2-р сарын 18. 23:43

Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн2019 оны 2-р сарын 18. 23:43

Та халуун ногоонд дуртай юу?2019 оны 2-р сарын 18. 01:21

Анхаарал хэзээд илүүдэхгүй2019 оны 2-р сарын 18. 01:14

Өнөөдөр болох үйл явдлууд2019 оны 2-р сарын 18. 00:45

Үс шинээр үргээлгэх буюу засуулбал эд, мал арвидна2019 оны 2-р сарын 18. 00:45

Улаанбаатарт 4-6 хэм хүйтэн байна.2019 оны 2-р сарын 18. 00:44

Ажлын ярилцлагыг сайжруулах зөвлөмжүүдээс2019 оны 2-р сарын 17. 11:35

Зөв шийдвэр гаргах таван зарчим2019 оны 2-р сарын 17. 11:31

"Амьдрал гэдэг бол өөрийгөө олох тухай биш өөрийгөө бүтээх тухай юм"2019 оны 2-р сарын 17. 11:27

НӨАТ-ын урамшууллын сугалааны тохирол өнөөдөр явагдана2019 оны 2-р сарын 17. 02:31

Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн2019 оны 2-р сарын 17. 02:27

Энэ өдрийн зурхай2019 оны 2-р сарын 17. 02:26

Хаврын улиралд арьсаа арчлаарай2019 оны 2-р сарын 16. 08:12

Сонголт таны гарт2019 оны 2-р сарын 16. 07:21

Энэ өдрийн зурхай2019 оны 2-р сарын 16. 02:34

Цаг агаарын мэдээ2019 оны 2-р сарын 16. 01:57

2 наснаас бага хүүхдэд зөгийн бал хэрэглэх муу2019 оны 2-р сарын 15. 06:20

Өнөөдөр болох үйл явдлууд2019 оны 2-р сарын 15. 05:11

Өнөөдрийн зурхай2019 оны 2-р сарын 15. 00:01

Ойрын өдрүүдэд ихэнх нутгаар өдөртөө хүйтний эрч бага зэрэг суларна2019 оны 2-р сарын 15. 00:00

Хүний нэртэй холбоотой сонирхолтой статистик2019 оны 2-р сарын 14. 06:51

Пьер Мишо хэмээгч зохион бүтээгч унадаг дугуйг бүтээжээ2019 оны 2-р сарын 14. 04:13

ЭЕШ-ын бүртгэл эхэллээ2019 оны 2-р сарын 14. 04:10

Оюун ухаанаа сэргэг байлгах аргууд2019 оны 2-р сарын 14. 04:07

Ирэх сараас дулаарна.2019 оны 2-р сарын 14. 04:01

Та үүнийг мэдэх үү?2019 оны 2-р сарын 14. 03:49

Сонжоо: Дуртай өнгөөр тань таныг шинжихүй2019 оны 2-р сарын 14. 03:27

Өнөөдөр болох үйл явдал2019 оны 2-р сарын 14. 03:01

Валентины баярын тухай2019 оны 2-р сарын 14. 01:01

Өдрийн өнгө2019 оны 2-р сарын 14. 00:33

Улаанбаатарт өдөртөө 19 хэм хүйтэн2019 оны 2-р сарын 14. 00:32

Энэ сард 2,7-оор төгссөн автомашинтай иргэд татвараа төлнө2019 оны 2-р сарын 13. 05:55

Номонд хайртай хүний заавал мэдэх ёстой 6 APP2019 оны 2-р сарын 13. 04:58

Нобелийн шагналд Монгол Улсаас Д.Урианхай албан ёсоор нэр дэвшихээр боллоо2019 оны 2-р сарын 13. 03:41

Хайртай бүсгүйдээ юу бэлэглэх вэ?2019 оны 2-р сарын 13. 03:12

Хайртай залуудаа юу бэлэглэх вэ?2019 оны 2-р сарын 13. 03:04

Улс орон бүр Гэгээн Валентины өдрийг өөр өөр тэмдэглэдэг үү?2019 оны 2-р сарын 13. 02:54

Гэгээн хайрын Валентины түүх2019 оны 2-р сарын 13. 02:21

Богд хааны ордон музейн хөнгөлттэй үнээр үйлчилж байна2019 оны 2-р сарын 13. 01:32

Энэ өдрийн зурхай2019 оны 2-р сарын 13. 00:55

Өнөөдөр болох үйл явдлууд2019 оны 2-р сарын 13. 00:54

Улаанбаатарт өдөртөө 15 хэм хүйтэн2019 оны 2-р сарын 13. 00:53

Жаргал жаргалыг л дагуулдаг2019 оны 2-р сарын 12. 06:20

Энэ өдөр дэлхийн түүхэнд2019 оны 2-р сарын 12. 04:15

НӨАТ-ын сугалааны тохирол энэ сарын 17-нд болно2019 оны 2-р сарын 12. 04:10

Энэ өдрийн зурхай2019 оны 2-р сарын 12. 04:09

Цаг агаарын урьдчилсан мэдээ2019 оны 2-р сарын 12. 04:08

Жимс тус бүр арьсанд хэрэн нөлөөлж, ямар үр дүнг үзүүлдэг вэ?2019 оны 2-р сарын 11. 09:16

Заавал хүнсэндээ хэрэглээрэй2019 оны 2-р сарын 11. 08:57

Валентины шоколадаа та өөрөө бэлтгэх үү? худалдан авдах уу?2019 оны 2-р сарын 11. 08:44

Энэ өдөр дэлхийн түүхэнд2019 оны 2-р сарын 11. 02:13

Өдрийн өнгө2019 оны 2-р сарын 11. 00:40

Улаанбаатарт өдөртөө 19 хэм хүйтэн2019 оны 2-р сарын 11. 00:39

“Цахим ном айлтгал”2019 оны 2-р сарын 10. 02:27

Өрнийн зурхай2019 оны 2-р сарын 10. 02:21

Улаанбаатар хотноо 17-19 хэм хүйтэн байна.2019 оны 2-р сарын 10. 02:19

Үс шинээр үргээлгэх буюу засуулахад сайн2019 оны 2-р сарын 9. 01:50

Ихэнх нутгаар жиндүү хүйтэн байна2019 оны 2-р сарын 9. 01:50

Хилийн боомтууд ажиллаж эхэллээ2019 оны 2-р сарын 8. 04:49

Өнөөдөр дугаарын хязгаарлалт үйлчлэхгүй2019 оны 2-р сарын 8. 04:46

Өдрийн өнгө2019 оны 2-р сарын 8. 02:32

Улаанбаатарт өдөртөө 19 хэм хүйтэн2019 оны 2-р сарын 8. 02:31

Шинийн нэгний өглөө зүг мөр гаргах тухайд2019 оны 2-р сарын 4. 04:25

“Таван өнгийн хадаг”-ны билэгдэл2019 оны 2-р сарын 4. 04:23

Мөсөн дээгүүр зорчихыг хориглолоо2019 оны 2-р сарын 4. 01:56

Хилийн боомтууд хоёрдугаар сарын 5-аас эхлэн амарна2019 оны 2-р сарын 4. 01:54

Өнөөдөр 1, 6 тоогоор төгссөн автомашин замын хөдөлгөөнд оролцохгүй2019 оны 2-р сарын 4. 01:35

Баярын өдрүүдэд ажиллах худалдаа, үйлчилгээний газруудын ЦАГИЙН ХУВААРЬ2019 оны 2-р сарын 4. 01:32

Гахай жилийн тухай сонирхолтой баримтууд2019 оны 2-р сарын 4. 01:29

Битүүний өдөр цээрлэх зан үйл2019 оны 2-р сарын 4. 01:25

Өнөөдөр билгийн тооллын битүүн2019 оны 2-р сарын 4. 01:24

Улаанбаатарт өдөртөө 17 хэм хүйтэн2019 оны 2-р сарын 4. 01:22

Өнөөдөр сондгой тоотой машин явахгүй2019 оны 2-р сарын 2. 02:36

НИЙСЛЭЛИЙН ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН ГАЗРААС ард иргэдэд уриалж байна2019 оны 2-р сарын 2. 02:33

"Ардын урлагийн гайхамшиг" тоглолт болно2019 оны 2-р сарын 2. 02:31

Энэ өдрийн зурхай2019 оны 2-р сарын 2. 02:29

Цаг агаарын мэдээ2019 оны 2-р сарын 2. 02:28

Хайрыг хайрлаж чаддаг хүнийг Ханийн заяа орхидоггүй гэнэ2019 оны 2-р сарын 1. 10:34

Мэдэхэд илүүдэхгүй2019 оны 2-р сарын 1. 01:20

Инээдийн талаарх сонирхолтой баримтууд2019 оны 2-р сарын 1. 01:01

НӨАТ-ын буцаан олголтын мөнгө иргэдийн дансанд орж эхэллээ2019 оны 2-р сарын 1. 00:56

Өнөөдөр болох үйл явдал2019 оны 2-р сарын 1. 00:54

Үс шинээр үргээлгэх буюу засуулбал өлзийтэй сайн2019 оны 2-р сарын 1. 00:53