2018 оны 12-р сарын 11, Мягмар гараг Зурхай   Цаг агаар

Хүүхдийн даахь үргээх ёсон


2018 оны 8-р сарын 21. 03:54

Үс авах ёсон: Хүүхдийн үс авах ёс нь нутаг нутагт өөр заншилтай. Хүүхдийг бага насанд нь багтаан үсэнд нь хүрдэг. Эрэгтэй хүүхдийг гурав, тав буюу сондгой насанд буга урамдах цагаар, эмэгтэй хүүхдийг хоёр, дөрөв гэсэн тэгш насанд нь хөхөөн дуугарах цагаар үс (даахь)-ийг нь авдаг.

Энэ нь хүүхэд мэдээ орж, өөртөө зориулан баяр хийж буйг мэдрэх чадвартай болсон үе юм. Эрт цагт энхрий (эхнэр) хүүхдийн даахийг долоо, эсвэл есөн насанд нь зөвхөн засах маягтай дөнгөж хүрдэг байжээ. Тухайн айл ууган хүүхдийн даахийг хэдэн насан дээр нь үргээнэ, дараачийн хүүхдийнхээ даахийг тэр насан дээр нь авдаг ёсон одоо ч монгол нутагт бий. Үүнээс гадна хүүхдийн даахь үргээх сар, өдрийн сайныг сонгодог.

Энэ өдөр хүүхдийн ах дүү, төрөл төрөгсөд болон хүндтэй хүмүүс, улмаар сэвлэгийг нь үргээх ивээл жилтэй хүнийг урина. Харин зарим нутагт дөрөв дэх өдөр хүүхдийн даахийг авдаггүй заншилтай байжээ. Энэ нь эл өдрийг хүний хишиг өдөр гэж үздэгтэй холбоотой юм. Сонгосон сайн өдрийнхөө өглөөгүүр буюу үдээс өмнө ах дүү, садан төрөл, найз нөхдөө цуглуулан ширээ засч, идээ будаа өргөөд хүүгээ гоё хувцаслан ширээний тэргүүнд суулгаж ёслолыг гүйцэтгэнэ.

Хүүхдийн үсэнд гар хүрэхийн өмнө арц, хүж уугиулан хайчаа ариулдаг. Мөн гэрийн баруун хойно хүүхдийн ивээл жилтэй хүн сууна. Энэ хүн энэ айлын хамгийн хүндтэй хүн болдог. Ингээд эцэг юм уу өвөө, эсвэл найрын ахлагч “За одоо хүүгийнхээ даахийг үргээе” гэж хэлснээр даахь үргээх найр эхэлдэг. Зарим нутагт өвөг эцэг юмуу эцэг нь, мөн хүүхдийн ивээл жилтэй хүн эхэлж даахинд гар хүрэх ба ингэхдээ модон хутгаар үс хусч буй мэт дүр үзүүлэн толгойн баруун талаас эхэлж гар хүрнэ.

Дараа нь бариулд нь хадаг уясан хайчаар магнай талаас нь хэсэг үс хайчлаад хадганд бооно (үүнийг монголчууд эмчилгээнд хэрэг болно гэж эртнээс үздэг байжээ). Дараа нь аягатай сүүнээс хүүхдэд амсуулж “Урт насалж, удаан жарга”, “Урт настай, удаан жаргалтай, аавдаа ачтай, ээждээ тустай, төр улсдаа зүтгэлтэй, түмэн олны манлай болж яваарай” гэж ерөөнө. Үүний дараа хүүхдийг эцэг эх, ахмад хүмүүс, зочдын урдуур нар зөв тойруулж явуулахад хүн бүр үснээс нь авч (үргээж), хадганд боож хадгалдаг аж.

Даахиа үргээлгэж буй хүүхдэд бэлэг өгөх уламжлал ч бас эртний тогтсон заншилтай байжээ. Хүүхдийн толгойг мялааж халзан цагаан хонь, эсвэл хурга амладаг байсан бол орчин үед тоглоом, харандаа, бичгийн хэрэглэл, үсний тууз, тэмдэг, чихэр боов, мөнгө төгрөг зэргийг өгдөг болсон. Хүүхдийн үс авах үеэр багахан хэмжээний найр хийдэг. Энэ найранд заавал байх ёстой идээний зүйл нь цагаалга юм.

Цагаалганаас хүн бүгд амсаж, ирсэн хүүхэд бүгдэд аяга, аягаар өгч будаалдаг уламжлалтай. Дээр нь зочинд идээ цагаа барьж, дуу хуур үүсгэдэг. Найрын үеэр хүүхдүүдийг барилдуулж, даага уралдуулдаг уламжлал ч бас бий. Мөн өрөвлөгийн ерөөл хэлдэг ёсон гэж буй. Монголчууд үс гэзгийг задгай тавьж ширэлдүүлэхийг нас богиносно, буян хишиг барагдана гэж цээрлэдэг байсан учраас даахиа авахуулсан хүүхдийн сэвлэгийг сүлжиж, үзүүрт нь тэмээний ноосон утас, сур, цацгаар боодог. Манай өвөг дээдэс эртнээс зөвхөн уй гашууд автсан хүн үсээ задгай тавьдаг гэж үздэг байжээ.

Эртний монголчууд хүүхдийн эвэр үсийг сүлжиж, сур, шүр, цацаг гэх мэтийг үзүүрт нь зүүж гоёдог байсан байна. Нялх үсийг авахын учир: Нялх үсийг авахгүй бол хүүхэд ууртай, ухаан муутай болно гэж үздэг байж. Зарим газар үр хүүхдээ өхөөрдөж, зарим нь бэлэгшээх утгаар эврийг үлдээдэг заншилтай. Зарим нь хүүхдийн үсэнд эвэр тавихыг тухайн айлын дурын асуудал ч гэж үздэг байж. Эвэр тавих ёсон: Унаган сэвлэг үргээхдээ эвэр тавьж ирсэн заншилтай. Газар газрын ёс заншил өөр өөр байдагтай нэг адил эвэр тавих нь ч бас тус тусын утгатай.

Хүүхдийн эврийг ч бас нутаг нутагт харилцан адилгүй нэрлэдэг. Эвэр гэдэг нь хүүхдийн толгойн оройн хоёр талд хуруу дарам хэмжээний газар унаган үсийг гар хүргэлгүй орхисныг хэлдэг. Үүнийг монголын баруун аймгуудад эмэгтэй хүүхдийнхийг сонжуу, эрэгтэй хүүхдийн духан дээр гурван хуруу дарам үс үлдээснийг согсоо гэдэг. Одоо цагт энэ ёс бараг орхигдож, мартагдсаныг хэлэх хэрэгтэй. Ингэж үс үлдээдгийн учрыг хүүхдийн үс (даахь) авах үед байх ёстой юм уу ирэх ёстой хүн нь байгаагүй бол тэднийг хүлээж хэсэг үс (эвэр) үлдээдэг хэмээн тайлбарладаг юм.

Манай сайт Танд таалагдаж байна уу. LIKE дараарай, баярлалаа

Сэтгэгдэл бичих

Анхааруулга

Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд azjargal.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү.

Сэтгэгдэл:   0

Шинэ мэдээ

Сайн нойр авахад юу чухал вэ?4 цаг 56 минутын өмнө

Бага насны хүүхдийг ханиаднаас хэрхэн урьдчилан сэргийлэх вэ?7 цаг 52 минутын өмнө

Шинэ жилийн үдэш үзэхэд тохиромжтой кинонууд8 цаг 26 минутын өмнө

Эрчүүд таны нүүр будалтын алдааг анзаардаг уу?8 цаг 52 минутын өмнө

Иргэд нийтийн тээврийн хэрэгслээр зөвхөн картаар зорчих үүрэгтэй10 цаг 46 минутын өмнө

Улаанбаатарт 15 градус хүйтэн байна14 цаг 38 минутын өмнө

Өнөөдөр болох үйл явдал15 цаг 26 минутын өмнө

Энэ өдрийн зурхай15 цаг 27 минутын өмнө

Осголт хөлдөлтийн үед үзүүлэх анхны тусламжӨчигдөр 04 цаг 24 минут

Гавар таньд тусалнаӨчигдөр 04 цаг 01 минут

Ирэх сараас Хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ 320 мянган төгрөг болноӨчигдөр 03 цаг 44 минут

Шинэ долоо хоногийн өрнийн зурхайӨчигдөр 03 цаг 35 минут

Энэ өдөр дэлхийн түүхэндӨчигдөр 03 цаг 33 минут

Мөнгө зөвхөн баян хүнд байдаггүй юм2018 оны 12-р сарын 10. 03:08

Агаарын бохирдол ихтэй үед хоол хүнсэндээ анхаараарай2018 оны 12-р сарын 10. 03:08

Өөртэйгөө өөрийгөө харьцуул-Та бол цорын ганц2018 оны 12-р сарын 10. 02:44

Монголд амьдрахад хамгийн тааламжтай газар: ЭРДЭНЭТ ХОТ2018 оны 12-р сарын 10. 02:07

Ухаарал бүхэн номонд шингэсэн байдаг2018 оны 12-р сарын 10. 01:55

МХЕГ: Хүүхдэдээ бэлэг сонгохдоо дараах зүйлсийг анхаараарай !!!2018 оны 12-р сарын 10. 01:32

Өнөөдөр болох үйл явдал2018 оны 12-р сарын 10. 01:20

Мексикийн гоо бүсгүй ДЭЛХИЙН МИСС боллоо2018 оны 12-р сарын 10. 01:15

Үс шинээр үргээлгэх буюу засуулбал эд малтай баялаг төгс болно2018 оны 12-р сарын 10. 00:14

Улаанбаатарт өдөртөө 18 хэм хүйтэн2018 оны 12-р сарын 10. 00:12

Зул сарын баяртай холбоотой сонирхолтой баримтууд2018 оны 12-р сарын 9. 07:38

У.Шекспирийн алдарт “Ромео Жульетта” бүтээл дахин тайзнаа2018 оны 12-р сарын 9. 04:26

Дэлхийн боловсролыг үнэгүй эзэмших боломж хүн бүхэнд бий2018 оны 12-р сарын 9. 04:14

Гацуур модоо чимэглэх шилдэг санаанууд2018 оны 12-р сарын 9. 02:23

Өрнийн зурхай2018 оны 12-р сарын 9. 02:14

Цаг агаарын мэдээ2018 оны 12-р сарын 9. 02:12

30 минутын дотор биеийн бүх хорт бодисыг гадагшлуулах аргууд2018 оны 12-р сарын 8. 08:59

Цагаан өнгийн хувцасны хувьд уксус нь төгс угаагч болдог2018 оны 12-р сарын 8. 08:52

Элгэнд юу сайн болон элэг юунд дуртай вэ2018 оны 12-р сарын 8. 08:48

Сохор эр /өгүүллэг/2018 оны 12-р сарын 8. 07:59

Хөл дулаацуулагч ухаалаг төхөөрөмжөө танилцууллаа2018 оны 12-р сарын 8. 06:55

Өрнийн зурхай2018 оны 12-р сарын 8. 02:04

Цаг агаарын мэдээ2018 оны 12-р сарын 8. 02:03

Тансаг, үнэтэй сүрчиг болгон жинхэнэ байдаггүй2018 оны 12-р сарын 7. 08:52

Өвлийн хүйтэн эхэлсэн тул та үүнийг та заавал уншаарай2018 оны 12-р сарын 7. 08:45

Ажлын эхний 1 цагийг чухалчилдаг хүмүүсийн ажлын бүтээмж өндөр байдаг2018 оны 12-р сарын 7. 08:27

Дулаан явбал мянган лан2018 оны 12-р сарын 7. 08:01

2018 оны мал тооллого орон даяар эхэллээ2018 оны 12-р сарын 7. 05:40

Цусны шинжилгээ өгөлгүйгээр цус багадалтыг оношлох боломжтой2018 оны 12-р сарын 7. 05:37

Улаанбаатарт өдөртөө 22 хэм хүйтэн2018 оны 12-р сарын 6. 23:56

Өнөөдөр болох үйл явдал2018 оны 12-р сарын 6. 23:55

Харагчин тахиа өдөр2018 оны 12-р сарын 6. 23:54

Энэ өдөр дэлхийн түүхнээ2018 оны 12-р сарын 6. 06:39

“Дэлхийн хамгийн нөлөө бүхий 100 эмэгтэй"-н жагсаалтыг тэргүүлэгч: АНГЕЛА МЕРКЕЛЬ2018 оны 12-р сарын 6. 06:31

Ээжийн хэлсэн хөгжилтэй сургаалиудаас2018 оны 12-р сарын 6. 06:06

Аз жаргалтай байх зөвлөмжүүдээс хүргэж байна2018 оны 12-р сарын 6. 05:56

Яагаад хүйтэн усанд орох ёстой вэ2018 оны 12-р сарын 6. 05:38

Та нүүр номоо цэвэрлэсэн үү?2018 оны 12-р сарын 6. 05:36

Еврейчүүдийн сурган хүмүүжүүлэх ухааны учир нь юунд оршдог вэ?2018 оны 12-р сарын 6. 03:47

Өглөөний цай тийм чухал гэж үү?2018 оны 12-р сарын 6. 02:41

Гоо сайханаа залуу хэвээр нь хадгалж болно2018 оны 12-р сарын 6. 02:35

Бодол бүхнийг бодлын хүч сонсож байдаг2018 оны 12-р сарын 6. 01:45

Нимбэг хэдий исгэлэн ч ходоодны хүчлийг бууруулдаг2018 оны 12-р сарын 6. 01:33

Арьсаа гэрэлтүүлэхэд тань туслах бүтээгдэхүүнүүд2018 оны 12-р сарын 6. 01:24

Өнөөдөр болох үйл явдлууд2018 оны 12-р сарын 6. 01:21

Энэ өдрийн зурхай2018 оны 12-р сарын 6. 00:44

Улаанбаатарт өдөртөө 25 хэм хүйтэн2018 оны 12-р сарын 6. 00:43

Амьдрал гэдэг чинь насаар биш бодлоор хэмжигддэг2018 оны 12-р сарын 5. 08:50

Шатахууны үнэ 100 төгрөгөөр буурна2018 оны 12-р сарын 5. 07:21

Цайны дээжийг халуунаар өргөдөггүйн учир2018 оны 12-р сарын 5. 07:17

Сургуулийн бага насны хүүхдийн үүрэх цүнхний жин2018 оны 12-р сарын 5. 06:40

Таньд хэрэгтэй зөвлөгөө2018 оны 12-р сарын 5. 06:21

Монголд анх удаа Пауэрлифтингийн ААШТ болж байна2018 оны 12-р сарын 5. 05:16

Өнөөдөр болох үйл явдал2018 оны 12-р сарын 5. 04:02

Эцэг эхийн зөв хайр хүүхдийг зөв хүмүүжүүлдэг2018 оны 12-р сарын 5. 03:44

АНУ-ын зураач Уолт Дисней2018 оны 12-р сарын 5. 03:36

Өрнийн зурхай2018 оны 12-р сарын 5. 00:21

Цаг агаарын мэдээ2018 оны 12-р сарын 5. 00:20

17 цаг: Хөдөлмөрийн бүтээмж хамгийн өндөр цаг2018 оны 12-р сарын 4. 08:54

Алтан тайзны эзэд- Бид мартахгүй”үзэсгэлэнгийн нээлт 12 сарын 5-нд болно2018 оны 12-р сарын 4. 05:36

Дэлхийн аварга бүжгийн хамтлагийн бүрэлдэхүүнт МОНГОЛ ОХИН багтлаа2018 оны 12-р сарын 4. 00:50

Улаанбаатарт өдөртөө 18-20 градус хүйтэн байна2018 оны 12-р сарын 4. 00:25

Энэ өдрийн зурхай2018 оны 12-р сарын 3. 23:56

СЭТГЭЛ ЗҮЙЧ Г.НАРАНБААТАРЫН ШИЛДЭГ 15 ЗӨВЛӨГӨӨ2018 оны 12-р сарын 3. 08:00

Уруул яагаад хуурайшиж хагардаг вэ?2018 оны 12-р сарын 3. 07:57

Иргэдийн САНАЛ ГОМДЛЫГ хүлээж авах утасны жагсаалт2018 оны 12-р сарын 3. 07:46

Ам.доллар 2645 төгрөгтэй тэнцэж байна2018 оны 12-р сарын 3. 07:46

Төмс, хүнсний ногооны үнэ буурчээ2018 оны 12-р сарын 3. 07:45

Аз жаргал амжилтыг дагуулдаг2018 оны 12-р сарын 3. 07:00

Жүжигчин Ц.Цэрэнболдын тоглосон THE RISING HAWK кино ирэх оны 10 сард нээнэ2018 оны 12-р сарын 3. 06:18

Аgaar.mn сайтаас орчныхоо цэвэр агаартай үгүйг мэдэж болно2018 оны 12-р сарын 3. 05:08

"Aviation Xchange - Digital Innovation" сэдвийн хүрээнд форум зохион байгуулагдана2018 оны 12-р сарын 3. 03:15

Энэ өдөр дэлхийн түүхнээ2018 оны 12-р сарын 3. 03:07

Суралцахад хязгаар үгүй2018 оны 12-р сарын 3. 02:49

Шинэ долоо хоногийн өрнийн зурхай2018 оны 12-р сарын 3. 02:41

Өвлийн улиралд хөлөө дааруулахгүйн тулд ямар арга хэрэглэх вэ?2018 оны 12-р сарын 3. 01:48

Мал сүргийн нэгдсэн тооллого эхлэх гэж байна2018 оны 12-р сарын 3. 01:02

ӨНӨӨДӨР БОЛОХ ҮЙЛ ЯВДАЛ2018 оны 12-р сарын 3. 00:49

Үс шинээр үргээлгэх буюу засуулбал жаргал үргэлжид ирэх сайн2018 оны 12-р сарын 3. 00:12

Улаанбаатарт өдөртөө 20 хэм хүйтэн2018 оны 12-р сарын 3. 00:11

Зуун настын эрүүл мэндийн хэрэглээний ашиг тус2018 оны 12-р сарын 2. 06:57

Билгийн тооллын өвлийн эхэн сарын 25 буюу “Зулын 25” өнөөдөр тохиож байна2018 оны 12-р сарын 2. 04:26

Япон улсад тэтгэлгээр суралцах сонгон шалгаруулалт зарлагдлаа2018 оны 12-р сарын 2. 02:47

Нийслэлийн томоохон 21 барилгын фасадыг гэрэлтүүллээ2018 оны 12-р сарын 2. 02:22

Амжилт бол хайрладаг болоод хайрлуулдаг хүмүүстэй байхыг хэлнэ.2018 оны 12-р сарын 1. 08:53

Насны онцлогоос хамаараад дараах витаминуудыг заавал хэрэглээрэй2018 оны 12-р сарын 1. 08:16

Хасарваань жимсний ач тус2018 оны 12-р сарын 1. 08:11